ทองคำเป็นสินค้าที่มีมูลค่าสูงและเป็นเครื่องมือทางการเงินที่สำคัญมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน รัฐบาลเขตบริหารพิเศษฮ่องกงเล็งเห็นถึงความสำคัญนี้และมุ่งมั่นที่จะผลักดันเป้าหมายเชิงกลยุทธ์ในการสร้างฮ่องกงให้เป็นหนึ่งในศูนย์กลางระหว่างประเทศที่สำคัญสำหรับการซื้อขาย การจัดเก็บ และการบริหารความเสี่ยงด้านทองคำ
โดยเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2567 โดยนาย Christopher Hui รัฐมนตรีว่าการกระทรวงบริการการเงินและการคลังระบุว่าการส่งเสริมให้ฮ่องกงเป็นหนึ่งในศูนย์กลางระหว่างประเทศในด้านทองคำเป็นนโยบายสำคัญของรัฐบาล
และเป็นโอกาสสำคัญสำหรับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียด้านธุรกิจทองคำที่จะสามารถเข้าถึงศูนย์กลางแห่งใหม่นอกจากสหรัฐอเมริกาหรือสหราชอาณาจักร

ความเป็นมาของตลาดทองคำในฮ่องกง

ตลาดทองคำของฮ่องกงมีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 100 ปี โดยในช่วงต้นคริสศตวรรษที่ 20 กิจกรรมการซื้อขายทองคำในฮ่องกงดำเนินการในรูปแบบดั้งเดิมที่ใช้ระบบการประมูลผ่านสมาคม Chinese Gold and Silver Exchange Society (CGSE) ที่ดำเนินการมานานหลายทศวรรษ ต่อมาในปี 2517 รัฐบาลฮ่องกงได้ตัดสินใจยกเลิกการควบคุมการนำเข้าและส่งออกทองคำซึ่งส่งผลให้ในช่วงหลายทศวรรษต่อมา ผู้ค้าทองคำรายใหญ่จาก
สหราชอาณาจักร 5 ราย และธนาคารรายใหญ่จากสวิตเซอร์แลนด์ 3 แห่งได้เข้ามาดำเนินกิจการซื้อ-ขายทองคำ
ในฮ่องกง พัฒนาการดังกล่าวเป็นหมุดหมายสำคัญที่ตลาดทองคำของฮ่องกงได้เริ่มเชื่อมโยงเข้ากับตลาดทองคำโลก ปัจจุบันตลาดทองคำของฮ่องกงเชื่อมโยงกับตลาดทั่วโลก

นอกจากนี้ ข้อบ่งชี้ถึงความสำเร็จในอุตสาหกรรมตลาดทองคำของฮ่องกงอีกประการหนึ่งคือการที่บริษัท Hong Kong Exchanges and Clearing Limited (HKEX) ได้เข้าซื้อกิจการ London Metal Exchange (LME) เมื่อปี 2555 โดยจากข้อมูลของ Observatory of Economic Complexity ฮ่องกงได้กลายเป็นผู้ส่งออกทองคำ
รายใหญ่ที่สุดอันดับหนึ่งของโลก และเป็นผู้นำเข้าทองคำรายใหญ่ที่สุดอันดับสามในปี 2567 และในปีเดียวกันนั้น ฮ่องกงได้ปรับโครงสร้างตลาดซื้อขายทองคำให้ดำเนินการผ่าน Hong Kong Gold Exchange (HKGX) อีกทั้งได้รับเลือกให้เป็นสถานที่ตั้งคลังสินค้าให้กับบริษัท LME และเป็นคลังสินค้านอกประเทศแห่งแรกของบริษัท Shanghai Gold Exchange (SGE) ซึ่งเป็นตลาดซื้อขายทองคำที่ใหญ่ที่สุดของจีน ในช่วงปลายปี 2567 นายจอห์น ลี คาชิว ผู้บริหารสูงสุดเขตบริหารพิเศษฮ่องกง ได้เปิดเผยต่อสาธารณะเป็นครั้งแรกถึงแนวคิดการพัฒนาฮ่องกงให้เป็นศูนย์กลางสำคัญสำหรับการค้าทองคำระดับโลก

The establishment of the Hong Kong Gold Exchange
Source: Capital 資本平台

ข้อได้เปรียบของการซื้อขายทองคำในฮ่องกง

1. สภาพแวดล้อมการซื้อขายที่ปลอดภัยและมั่นคง

ที่ผ่านมา ท่ามกลางสถานการณ์โลกที่ผันผวนและความตึงเครียดทางภูมิศาสตร์ที่ทวีความรุนแรงมากขึ้น ฮ่องกงได้แสดงให้เห็นว่ามีศักยภาพอย่างมากในการปรับตัวท่ามกลางสถานการณ์เหล่านี้ ซึ่งศักยภาพดังกล่าวถือได้ว่าเป็นข้อได้เปรียบที่สำคัญสำหรับการซื้อขายทองคำ ดังที่นายจอห์น ลี ผู้บริหารสูงสุดของเขตบริหารพิเศษฮ่องกงได้กล่าวในสุนทรพจน์ว่าเสถียรภาพและความมั่นคงของฮ่องกงเป็นข้อได้เปรียบสำคัญในตลาดการจัดเก็บทองคำแท่ง โดยเฉพาะเมื่อคำนึงถึงสถานการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ซับซ้อนและตึงเครียดมากขึ้นต่อเนื่อง

ในช่วงหกเดือนที่ผ่านมา ราคาทองคำในตลาดโลกพุ่งสูงขึ้นเกือบร้อยละ 50 โดยสาเหตุหลักมาจาก
ความต้องการสินทรัพย์ปลอดภัยที่เพิ่มสูงขึ้นภายใต้สถานการณ์การเมืองและเศรษฐกิจโลกที่ผันผวน รวมถึงปัจจัยจากความกังวลด้านการค้าที่เพิ่มขึ้นจากนโยบายภาษีของสหรัฐอเมริกาและนโยบายการค้าอื่น ๆ ที่เปลี่ยนแปลงอย่างคาดเดาไม่ได้

Hong Kong Policy Address 2024
Source: Hong Kong Free Press

สืบเนื่องจากสถานการณ์ตลาดโลกที่สนับสนุนบทบาทของทองคำในฐานะสินทรัพย์ปลอดภัย ฮ่องกงจะเริ่มโครงการนำร่องระบบการชำระบัญชีกลางสำหรับการซื้อขายทองคำ เพื่อเพิ่มความเชื่อมั่นให้กับการซื้อขายทองคำในปัจจุบันที่มักอาศัยการชำระเงินโดยตรงระหว่างผู้ซื้อและผู้ขายสำหรับการซื้อขายสปอต (Spot trade) โดยระบบการชำระบัญชีกลางจะช่วยลดความเสี่ยงของคู่สัญญาโดยการจัดตั้งสำนักหักบัญชีระหว่างฝ่ายซื้อขาย
ซึ่งจะช่วยเพิ่มความปลอดภัยในการทำธุรกรรมทองคำให้กับทุกฝ่าย

2. ความคุ้มค่าต่อการลงทุนและการขยายคลังเก็บสินค้า

ปัจจุบัน ธุรกรรมทองคำทั่วโลกส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในกรุงลอนดอนและนครนิวยอร์ก อย่างไรก็ตาม ระบบการชำระบัญชีกลางที่ฮ่องกงวางแผนไว้มีเป้าหมายที่จะแย่งชิงส่วนแบ่งการตลาดโดยการลดต้นทุนการทำธุรกรรม เพิ่มประสิทธิภาพการซื้อขาย และเพิ่มสภาพคล่องของตลาด ผู้เชี่ยวชาญชี้ให้เห็นว่า ต้นทุนการชำระบัญชีและการซื้อขายในฮ่องกงจะน้อยกว่ากรุงลอนดอนและนครนิวยอร์กถึงประมาณร้อยละ 60 ถึง 75

A 1-Kilo 999.9 Fine Gold Bar
Source: South China Morning Post

3. ศูนย์กลางความเชื่อมโยงระดับโลก

ฮ่องกงวางสถานะตนเองเป็นศูนย์กลางการเชื่อมโยงระหว่างตลาดระหว่างประเทศและจีนแผ่นดินใหญ่ตลอดมา โดยเมื่อเดือนมกราคม 2569 ในการประชุม Asian Financial Forum ครั้งที่ 19 ณ เขตบริหารพิเศษฮ่องกง สำนักงานบริการทางการเงินและกระทรวงการคลัง (Financial Services and the Treasury Bureau – FSTB) ได้ลงนามในบันทึกความเข้าใจ (MoU) กับ Shanghai Gold Exchange (SGE) ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อสร้างระบบนิเวศทองคำร่วมกัน พัฒนาระบบการชำระบัญชีส่วนกลางในฮ่องกง และเสริมสร้างความร่วมมือด้านโครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพข้ามพรมแดน

MoU Signing Ceremony between FSTB and SGE
Source: China Daily HK

ในจีนแผ่นดินใหญ่ SGE เป็นตลาดซื้อขายโลหะมีค่าแบบสปอต (Spot Exchange) แห่งเดียวที่ถูกกฎหมายโดยได้รับการอนุมัติจากคณะรัฐมนตรีและจัดตั้งขึ้นโดยตรงโดยธนาคารกลางจีน (PBOC) และด้วยสถานะของจีนในฐานะผู้บริโภคทองคำรายใหญ่ที่สุดของโลก SGE จึงเป็นตลาดซื้อขายทองคำแบบสปอตที่ใหญ่ที่สุดในโลกตั้งแต่ปี 2552 โดย SGE ได้ครองอันดับหนึ่งของโลกในด้านปริมาณการซื้อขายทองคำแบบสปอตในตลาด และรักษาสถานะผู้นำนี้มานานกว่าทศวรรษ ทั้งนี้ ฮ่องกงจะมีบทบาทเป็นช่องทางสำคัญสำหรับการนำเข้าทองคำไปยังจีนแผ่นดินใหญ่ภายใต้บันทึกความเข้าใจ (MoU) ที่ลงนามใหม่กับเซี่ยงไฮ้ ฮ่องกงจะใช้มาตรฐานทองคำสองมาตรฐาน โดยมาตรฐานหนึ่งจะสอดคล้องกับมาตรฐานทองคำระหว่างประเทศที่กำหนดโดยสมาคมตลาดทองคำลอนดอน (LBMA) และอีกมาตรฐานหนึ่งจะสอดคล้องกับมาตรฐานตลาดจีนแผ่นดินใหญ่ของตลาดทองคำ SGE ศักยภาพในการเชื่อมโยงตลาดระดับโลกและระดับประเทศของฮ่องกงจะส่งผลให้ฮ่องกงมีบทบาทเชิงกลยุทธ์ในฐานะ
ผู้เชื่อมโยงที่สำคัญ (super connector) ในตลาดทองคำโลก

โอกาสทางธุรกิจระหว่างไทยและฮ่องกง

ไทยและฮ่องกงมีข้อตกลงการค้าเสรี (FTA) และข้อตกลงการลงทุนร่วมกัน โดยผู้ผลิตไทยสามารถซื้อโลหะมีค่าที่มีความบริสุทธิ์สูง เช่น ทองคำและเงินที่มีความบริสุทธิ์สูงถึงร้อยละ 99.99 จากฮ่องกงในราคาต่ำ
และปลอดภาษี เพื่อนำไปแปรรูปในประเทศไทยก่อนส่งออกกลับไปยังฮ่องกงโดยได้รับการยกเว้นขั้นตอนทางศุลกากร อย่างไรก็ดี ผู้ประกอบการควรตระหนักถึงข้อจำกัดจากการที่ประเทศไทยใช้มาตรฐานความบริสุทธิ์ของทองคำร้อยละ 96.5 ซึ่งแตกต่างจากมาตรฐานสองระดับที่ใช้ในฮ่องกง

อีกทางเลือกหนึ่งคือ การจัดตั้งโรงงานแปรรูปทองคำโดยตรงในฮ่องกง ซึ่งอาจเป็นอีกกลยุทธ์หนึ่งที่น่าสนใจ เนื่องจากการตั้งสำนักงานสาขาในฮ่องกงจะช่วยให้ธุรกิจไทยสามารถใช้ประโยชน์จากความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจที่ใกล้ชิดได้ (Closer Economic Partnership Arrangement- CEPA) ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจอัญมณี
การจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญา หรือการพัฒนาผลิตภัณฑ์ในฮ่องกง และหากผลิตภัณฑ์ดังกล่าวถูกจัดให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบที่ผลิตหรือประกอบในฮ่องกงเกินกว่าร้อยละ 30 ผลิตภัณฑ์ดังกล่าวก็จะสามารถถูกนำเข้าสู่ตลาดจีนแผ่นดินใหญ่ได้โดยไม่ต้องเสียภาษีศุลกากร

นอกจากนี้ โดยที่ฮ่องกงมีพรมแดนติดกับเมืองเซินเจิ้น ทำให้มีความได้เปรียบในการเข้าถึงตลาดค้าส่งทองคำสำคัญอีกแห่งของจีน คือตลาดค้าส่งทองคำซุยเป่ย ซึ่งเป็นศูนย์กลางการค้าทองคำและเครื่องประดับที่ใหญ่ที่สุดของจีนที่ครองส่วนแบ่งตลาดค้าส่งประมาณร้อยละ 50 ของตลาดจีนแผ่นดินใหญ่ การแปรรูปทองคำนำเข้าในแต่ละวันทำให้เกิดห่วงโซ่อุปทานทางการค้าที่ครอบคลุมและเข้มแข็งสำหรับผู้ผลิตเครื่องประดับไทย
โดยระบบนิเวศทางธุรกิจที่เชื่อมโยงกันระหว่างฮ่องกงและเมืองเซินเจิ้นจะเป็นเส้นทางสำคัญให้ผู้ผลิตเครื่องประดับสามารถเข้าถึงฐานผู้บริโภคจำนวนมหาศาลของจีน ซึ่งเป็นหนึ่งในตลาดทองคำและเครื่องประดับที่ใหญ่ที่สุดในโลก

Hong Kong International Jewellery Show
South Morning China Post

นอกจากนี้ จากการที่ฮ่องกงเป็นศูนย์กลางการจัดงานแสดงสินค้าที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมทองคำ
และอัญมณี ฮ่องกงจึงเป็นสถานที่ที่เหมาะสมในการกระจายสินค้าสู่ตลาดโลกและการยกระดับแบรนด์ การเข้าร่วมงานสำคัญเหล่านี้ของผู้ผลิตไทยจะช่วยเปิดโอกาสสู่ตลาดใหม่ ๆ ที่มีทุนทรัพย์จำนวนมาก เช่น ตะวันออกกลาง อเมริกาเหนือ และยุโรปตะวันตกได้โดยตรง ยิ่งไปกว่านั้น บทบาทของบริษัทยักษ์ใหญ่ด้าน E-Commerce จากจีนแผ่นดินใหญ่ เช่น Taobao และ Tmall ในงานแสดงสินค้าเหล่านี้ยังเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตเครื่องประดับไทยสามารถใช้กลยุทธ์ “ออฟไลน์สู่ออนไลน์” ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งจะช่วยให้ผู้ประกอบการไทยเข้าถึงระบบการค้าปลีกดิจิทัลขนาดใหญ่ของจีนซึ่งมีต้นทุนถูกกว่าการเปิดร้านแบบดั้งเดิมที่ต้องมีค่าใช้จ่ายด้านสถานที่และพนักงาน

บทสรุป

การใช้ประโยชน์จากข้อได้เปรียบด้านภาษี ต้นทุนการทำธุรกรรมที่ต่ำ และบทบาทศูนย์กลางการค้าของฮ่องกงจะช่วยให้นักลงทุนชาวไทยสามารถขยายช่องทางการขาย เชื่อมต่อกับฐานลูกค้าจำนวนมหาศาลของจีน และขยายการดำเนินงานในตลาดโลกไปพร้อมกัน นอกจากนี้ ฮ่องกงยังเป็นประตูสู่ตลาดจีนซึ่งเป็นตลาดทองคำที่มีพลวัต
และมีขนาดใหญ่ที่สุดในโลกด้วย

ข่าวนี้รวบรวมโดย ：SHUNNING HUANG

การตรวจสอบรอบแรก：YANLAN ZHANG

การตรวจสอบรอบที่สอง:CUIJING MO

การตรวจสอบรอบที่สาม: ปิยะนุช เพชรเย็น