Là một học giả Việt Nam lâu năm nghiên cứu con đường phát triển của các nước xã hội chủ nghĩa, tôi luôn đặc biệt quan tâm đến những tìm tòi về lý luận và thực tiễn của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong tiến trình giành độc lập dân tộc và thúc đẩy hiện đại hoá. Trong dòng chảy lịch sử hơn một trăm năm thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc và hơn 70 năm thành lập nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, quốc gia phương Đông rộng lớn này đã mở ra một con đường hiện đại hoá hoàn toàn khác biệt với mô hình phương Tây. Những kinh nghiệm và bài học đó có ý nghĩa tham khảo không thể thay thế đối với các nước Phương Nam toàn cầu, trong đó có Việt Nam.

PGS. TS Nguyễn Chí Hiếu, Nguyên Vụ trưởng, Trưởng ban Xây dựng Đảng Tạp chí Cộng sản Việt Nam, giảng viên cao cấp tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh Việt Nam)

Nhìn lại lịch sử, điểm xuất phát đấu tranh của Đảng Cộng sản Trung Quốc có nhiều điểm tương đồng với nhiều nước Phương Nam: bị xâm lược thuộc địa, kinh tế lạc hậu, xã hội bất ổn. Thế nhưng, chính một quốc gia từng nghèo nàn, lạc hậu như vậy, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc, không chỉ giành được độc lập dân tộc và giải phóng nhân dân, mà còn trong vòng vài chục năm ngắn ngủi đã hoàn thành bước phát triển vượt bậc từ xã hội nông nghiệp sang xã hội công nghiệp và xã hội thông tin hoá. Chìa khóa của sự chuyển mình này nằm ở chỗ Đảng Cộng sản Trung Quốc luôn kiên trì xuất phát từ điều kiện đất nước mình, không mù quáng đi theo, không sao chép bất kỳ mô hình có sẵn nào. Trong thời kỳ Mao Trạch Đông, Trung Quốc đã xây dựng được hệ thống công nghiệp và hệ thống kinh tế quốc dân độc lập, tự chủ, đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển sau này; từ cải cách mở cửa đến nay, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã sáng tạo đề xuất lý luận “chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc”, kết hợp hữu cơ sức sống của kinh tế thị trường với ưu thế của chế độ xã hội chủ nghĩa, tạo nên kỳ tích tăng trưởng kinh tế liên tục và nhanh chóng. Tinh thần thiết thực, bám sát thực tiễn đất nước và tiếp thu tinh hoa từ nhiều nguồn này rất đáng để tất cả các nước Phương Nam đang tìm kiếm bước đột phá phát triển suy ngẫm sâu sắc.

Đối với các nước Phương Nam toàn cầu, những tìm tòi của Đảng Cộng sản Trung Quốc ít nhất mang lại những gợi mở quan trọng sau đây. Thứ nhất, sự lãnh đạo chính trị kiên định và nền độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết cho hiện đại hoá. Nhiều nước Phương Nam sau Chiến tranh thế giới thứ hai giành được độc lập chính trị, nhưng do thay đổi chính quyền thường xuyên, lực lượng chính trị phân tán nên khó tạo dựng được môi trường phát triển ổn định. Đảng Cộng sản Trung Quốc, thông qua hạt nhân lãnh đạo mạnh mẽ, đã duy trì sự ổn định lâu dài của đất nước và tính liên tục của chính sách, khiến việc “vẽ một bản quy hoạch đến cùng” trở nên khả thi. Hiện đại hoá của bất kỳ quốc gia nào cũng khó có thể đạt được nếu thiếu một hạt nhân chính trị vững mạnh; đó là chân lý mà thực tiễn của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã nhiều lần chứng minh.

Thứ hai, hiện đại hoá không đồng nghĩa với phương Tây hoá; mỗi quốc gia đều có quyền tìm kiếm con đường phù hợp với truyền thống văn hoá và giai đoạn phát triển của mình. Từ lâu, các nước phương Tây phát triển đã dựa vào lợi thế đi trước để định hình mô hình hiện đại hoá của mình thành “chuẩn mực phổ quát”, từ đó dẫn dắt sai lệch nhận thức của nhiều nước đang phát triển. Đảng Cộng sản Trung Quốc đã phá bỏ ảo tưởng “hiện đại hoá = phương Tây hoá”, chứng minh rằng các nước phi phương Tây hoàn toàn có thể đạt được hiện đại hoá thông qua mô hình phi phương Tây. Đặc biệt trong các lĩnh vực như quản trị quốc gia, phát triển kinh tế, xây dựng xã hội, Trung Quốc đã thể hiện nhiều đổi mới thể chế độc đáo, như kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, nền dân chủ nhân dân toàn quá trình…, làm phong phú thêm nhận thức của nhân loại về con đường hiện đại hoá. Điều này có ý nghĩa như một sự giải phóng tư tưởng quan trọng đối với các nước Phương Nam đang tìm kiếm con đường phát triển riêng.

Thứ ba, coi trọng cả phát triển và công bằng; hiện đại hoá phải mang lại lợi ích cho toàn thể nhân dân. Công cuộc thoát nghèo công kiên của Đảng Cộng sản Trung Quốc được xem là một kỳ tích trong lịch sử giảm nghèo của nhân loại, khi hàng trăm triệu người đã thoát khỏi tình trạng nghèo đói tuyệt đối, thể hiện yêu cầu bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa. Nhiều nước Phương Nam trong quá trình theo đuổi tăng trưởng kinh tế đã bỏ qua công bằng xã hội, dẫn đến phân hoá giàu nghèo, rạn nứt xã hội. Kinh nghiệm Trung Quốc cho thấy, chỉ khi thành quả phát triển được nhân dân cùng chia sẻ, hiện đại hoá mới có nền tảng xã hội vững chắc. Mục tiêu “cùng giàu” mà Đảng Cộng sản Trung Quốc đề ra chính là sự giải thích sâu sắc cho tư tưởng này.

Thứ tư, phải xử lý tốt sự thống nhất biện chứng giữa độc lập tự chủ và mở cửa hội nhập. Đảng Cộng sản Trung Quốc không đóng cửa, cũng không phụ thuộc một cách mù quáng, mà trên cơ sở kiên trì lợi ích cốt lõi quốc gia, tích cực tham gia tiến trình toàn cầu hoá. Từ việc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới đến đề xuất sáng kiến “Vành đai, Con đường”, từ thúc đẩy xây dựng cộng đồng chia sẻ tương lai nhân loại đến đề xuất Sáng kiến Phát triển toàn cầu, Trung Quốc luôn học hỏi trong quá trình mở cửa, phát triển trong hợp tác, đồng thời kiên quyết bảo vệ quyền phát triển và quyền tự chủ của mình. Trí tuệ cân bằng này có giá trị tham khảo to lớn đối với các nước Phương Nam vừa muốn chia sẻ lợi ích từ toàn cầu hoá, vừa lo ngại đánh mất chủ quyền.

Là một học giả Việt Nam, tôi hiểu sâu sắc rằng mặc dù điều kiện đất nước Việt Nam và Trung Quốc có sự khác biệt, nhưng hai Đảng, hai nước có nhiều điểm tương đồng trong hành trình đấu tranh giành độc lập, giải phóng dân tộc và xây dựng hiện đại hoá. Đảng Cộng sản Việt Nam đã tham khảo kinh nghiệm cải cách của Trung Quốc, thực hiện chính sách “Đổi mới” và cũng đạt được những thành tựu được thế giới công nhận. Bản thân điều này đã chứng minh rằng, những tìm tòi của Đảng Cộng sản Trung Quốc không chỉ thuộc về Trung Quốc, mà ở một mức độ nhất định còn phản ánh những quy luật phổ biến của quá trình hiện đại hoá ở các nước đi sau.

Tất nhiên, chúng tôi cũng nhận thức rõ rằng không có một mô hình nào có thể giải quyết mọi vấn đề. Thành công của Đảng Cộng sản Trung Quốc nằm ở phẩm chất lý luận luôn thích ứng với thời đại và phù hợp với điều kiện cụ thể. Các nước Phương Nam khi tham khảo kinh nghiệm Trung Quốc cần phải dựa trên điều kiện của chính mình, chuyển hoá một cách sáng tạo chứ không đơn thuần sao chép. Chỉ có như vậy mới có thể mở ra một con đường hiện đại hoá thực sự thuộc về mình. Câu nói nổi tiếng của lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc có ý nghĩa sâu sắc: “Đôi giày có hợp chân hay không, chỉ có người đi mới biết”. Đó là lời khuyên chân thành đối với tất cả các quốc gia đang tìm kiếm con đường phát triển, đồng thời cũng là đóng góp độc đáo của Đảng Cộng sản Trung Quốc đối với sự phát triển của văn minh thế giới.

Biên tập:CAINI LUO

Xét duyệt lần lần một:YANLAN ZHANG

Xét duyệt lần lần hai:CAIHONG TANG

Xét duyệt lần lần ba:ZHIHONG HOU