Mới đây, tại Viện Văn học Đại học Thượng Hải, Phó Giáo sư Hạ Lộ thuộc Chuyên ngành Tiếng Việt Khoa Đông Nam Á Đại học Bắc Kinh đã có buổi thuyết giảng học thuật đặc biệt nhan đề “Sự truyền bá và ảnh hưởng của ‘Tam quốc diễn nghĩa’ tại Việt Nam”, nhận được sự hoan nghênh nồng nhiệt của đông đảo giáo viên và sinh viên.

Phó Giáo sư Hạ Lộ chuyên nghiên cứu lĩnh vực văn học Việt Nam, sự truyền bá của văn học Trung Quốc tại Việt Nam, v.v., từng là học giả thỉnh giảng tại Đại học Hà Nội Việt Nam, Đại học Chulalongkorn Thái Lan, Trung tâm Nghiên cứu Người Mỹ gốc Á Phân hiệu Los Angeles Đại học California Mỹ, Khoa Đông Á Đại học Duke, chuyển ngữ sang tiếng Trung nhiều tác phẩm văn thơ Việt Nam như “Nỗi buồn chiến tranh”, “Số đỏ”, “Tuyển tập thơ Việt Nam”, v.v..

Phó Giáo sư Hạ Lộ cho biết, hàng trăm năm qua, nội dung câu chuyện, tình tiết nhân vật cho đến ngôn ngữ trong “Tam quốc diễn nghĩa” đã đi sâu vào các phương diện ở Việt Nam như tác phẩm văn học, đời sống văn hóa, tôn giáo tín ngưỡng, ngôn ngữ văn học, v.v..đặc biệt là bộ tiểu thuyết chương hồi đầu tiên trong lịch sử văn học Trung Quốc - “Tam quốc diễn nghĩa” có ảnh hưởng quan trọng đối với hình thức kết cấu thể lệ tiểu thuyết lịch sử chữ Hán của Việt Nam, từ đó về sau, tiểu thuyết lịch sử chữ Hán của Việt Nam cơ bản cũng áp dụng hình thức kết cấu chương hồi. Bộ tiểu thuyết chương hồi đầu tiên ở Việt Nam là “Hoan Châu ký” ra đời vào thế kỷ 17, khi nhắc đến tác phẩm này, các học giả Việt Nam thường đem ra so sánh với “Tam quốc diễn nghĩa”.

Không những vậy, các nhà văn đương đại Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc của “Tam quốc diễn nghĩa”. Nhà văn Bảo Ninh - tác giả của tiểu thuyết “Nỗi buồn chiến tranh” được vinh danh là một trong mười tiểu thuyết văn học thế giới đương đại - ngay từ nhỏ đã đọc thuộc làu “Tam quốc diễn nghĩa”. Năm 17 tuổi, nhà văn Bảo Ninh nhập ngũ, tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông cho biết, chiến tranh đã làm rất nhiều người hy sinh, ông có thể may mắn sống sót trở về là vì ông thường kể chuyện “Tam quốc diễn nghĩa” cho đồng đội nghe lúc rảnh rỗi. Vì lo sợ nhà văn Bảo Ninh tử trận, không còn ai kể chuyện nữa, đại đội trưởng luôn để ông ở lại bảo vệ hậu phương.

Tháng 4/2019, Phó Giáo sư Hạ Lộ chuyển ngữ tác phẩm “Nỗi buồn chiến tranh” sang tiếng Trung. Sau khi xuất bản, cuốn sách đã nhận được sự đánh giá cao của độc giả Trung Quốc, nhà văn Trung Quốc nổi tiếng Diêm Liên Khoa trong lời tựa của “Nỗi buồn chiến tranh” bản tiếng Trung viết: “Nỗi buồn chiến tranh” khiến các nhà văn và độc giả Trung Quốc thấy được sự đa dạng và phong phú của văn học Việt Nam. Cuốn sách bán chạy với lượng tiêu thụ hơn 10 nghìn cuốn trên các sàn thương mại điện tử lớn ở Trung Quốc như dangdang.com, jd.com. Trên dangdang.com có tổng cộng hơn 5700 bình luận, jd.com có hơn 3500 bình luận. Một độc giả viết: “ ‘Nỗi buồn chiến tranh’ đã vượt qua chiến tranh, chiến tranh chỉ là bối cảnh, nội dụng cốt lõi là về tuổi thanh xuân đã qua đi, về vẻ đẹp và nỗi đau”. Có bình luận khác viết rằng: “Cuốn sách rất có ý nghĩa, lần đầu tiên đứng dưới góc độ của người Việt Nam để nhìn về cuộc chiến đó, không có chủ nghĩa anh hùng, không có ý thức hệ chính trị, thực sự là một cuốn sách hay”.

Trong khi đó dịch giả Hạ Lộ cho rằng, tác phẩm “Nỗi buồn chiến tranh” đã vượt qua những chuẩn mực trong phong cách nghệ thuật tiểu thuyết Việt Nam, có giá trị lớn về tư tưởng và nghệ thuật. Khi trả lời phỏng vấn truyền thông Việt Nam, bà Hạ Lộ cho biết: “Lần nào đọc tôi cũng khóc. Ấn tượng sâu sắc thì nhiều lắm. Tôi kinh ngạc ngay từ những trang đầu tiên. Phần mở đầu của cuốn tiểu thuyết vô cùng khác biệt, ngôn ngữ thật đẹp, thể hiện đầy đủ sự phong phú, phức tạp và khả năng biểu đạt mạnh mẽ của tiếng Việt...”

Tiểu thuyết “Nỗi buồn chiến tranh” nhận được sự yêu thích sâu sắc của độc giả Trung Quốc đã khích lệ Phó Giáo sư Hạ Lộ. Tháng 8/2021, tiểu thuyết “Số đỏ” của Việt Nam được Phó Giáo sư Hạ Lộ chuyển ngữ sang tiếng Trung và ra mắt độc giả Trung Quốc. Do có tính nghệ thuật độc đáo, tiểu thuyết “Số đỏ” được thế giới biết đến, nhưng Trung Quốc là nước láng giềng núi liền núi sông liền sông, lại có rất ít người biết đến tác phẩm này. Nhà thơ Việt Nam Lưu Trọng Lư từng đánh giá nhà văn Vũ Trọng Phụng - tác giả của tiểu thuyết “Số đỏ” là Balzac của Việt Nam. Phó Giáo sư Hạ Lộ cũng có đồng cảm sâu sắc đối với việc này, bà cho biết: “Mặc dù tiểu thuyết ‘Số đỏ’ ra đời năm 1936, nhưng chúng ta ngày nay khi đọc, vẫn cảm nhận được bút pháp tiên tiến của tác phẩm cũng như hiện thực xã hội mà tác phẩm phản ánh khá giống hiện nay, nhất là quan niệm về hôn nhân, tình yêu và nữ giới”. Bà Hạ Lộ mong rằng thông qua tác phẩm “Số đỏ”, độc giả Trung Quốc có thể hiểu biết sâu hơn về văn học và văn hóa Việt Nam.

Trong một bài phỏng vấn với vov.vn, Phó Giáo sư Hạ Lộ - người được gọi là “bà đỡ” của văn học Việt Nam ở Trung Quốc cho biết: “Đọc những tác phẩm văn học Việt Nam xuất sắc là một sự tận hưởng đối với tôi. Các tác phẩm này luôn truyền cảm hứng cho tôi và thôi thúc tôi sáng tác. Biết đâu đấy, một ngày nào đó tôi cũng sẽ viết tiểu thuyết. Tôi đã chia sẻ ý tưởng này với một vài nhà văn Việt Nam và họ đều rất ủng hộ. Nếu một ngày nào đó tôi thực sự viết tiểu thuyết, có lẽ tôi phải cảm ơn các nhà văn Việt Nam”. Là học giả nghiên cứu văn học đương đại Việt Nam, Phó Giáo sư Hạ Lộ mong sau sày sẽ phiên dịch càng nhiều tác phẩm xuất sắc của Việt Nam, đóng góp một phần sức lực cho giao lưu văn hóa giữa hai nước Trung - Việt.

Biên tập:CAINI LUO

Xét duyệt lần lần một:YANLAN ZHANG

Xét duyệt lần lần hai:CAIHONG TANG

Xét duyệt lần lần ba:ZHIHONG HOU